Journal of Medical Education and Development

fa شناسایی عوامل تعیین‌کننده توجه و تمرکز دانشجویان در کلاس‌های دانشگاه علوم پزشکی لرستان: مطالعه‌ای با روش ترکیبی Identifying Determinants of Student Attention and Focus in Classes at Lorestan University of Medical Sciences: A Mixed-Methods Study آموزش پزشكي Medical Education پژوهشي Research مقدمه: تمرکز دانشجویان نقش کلیدی در یادگیری و موفقیت تحصیلی دارد و شناسایی عوامل مؤثر بر آن می‌تواند به ارتقای کیفیت آموزش در دانشگاه‌ها کمک کند. در عصر فناوری‌های دیجیتال، حفظ توجه در کلاس‌های دانشگاهی، به‌ویژه در علوم پزشکی که ترکیبی از دروس نظری و عملی ارائه می‌شود، چالشی مهم است. روش بررسی: این مطالعه به روش ترکیبی کمی و کیفی در سال ۱۴۰۴ در دانشگاه علوم پزشکی لرستان انجام شد. بخش کمی شامل ۲۹۸ دانشجو بود که با پرسشنامه عوامل مؤثر بر تمرکز در کلاس، ارزیابی شدند و داده‌ها با تحلیل‌های توصیفی و مدل‌های چندمتغیره بررسی شدند. در بخش کیفی، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۵ دانشجو به روش نمونه‌گیری هدفمند انجام شد و داده‌ها با تحلیل تماتیک کدگذاری و تم‌ها استخراج گردید. نتایج: میانگین نمره کل تمرکز در دانشجویان زن (06/11 ± 04/76) بالاتر از مردان (60/72 ± 87/11) بود (010 = P) و دانشجویان رشته پزشکی با میانگین نمرات ۱۴–۱۶ بیشترین سطح تمرکز را داشتند. به ترتیب عوامل فردی، عوامل محیطی و استاد بیشترین تأثیر را بر تمرکز داشتند. نتایج نشان داد انگیزه، علاقه‌مندی به درس، آمادگی قبلی، تعامل فعال استاد و شرایط محیطی کلاس (نور، صدا، تهویه، جایگاه صندلی) نقش مهمی در حفظ توجه دارند. نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد که برای ارتقای تمرکز و یادگیری مؤثر، باید محیط فیزیکی و دیجیتال کلاس بهینه شود، برنامه‌های آموزشی به تقویت ویژگی‌های فردی و هیجانی دانشجویان توجه کنند و روش‌های تدریس فعال و تعامل مؤثر استاد به‌کار گرفته شود.   Introduction: Student attention plays a key-role in learning and academic success, and identifying factors affecting it can help improve the quality of university education. In the era of digital technologies, maintaining focus in university classes—especially in medical sciences, which combine theoretical and practical courses—poses a significant challenge. Method: This mixed-methods study was conducted in 2025 at Lorestan University of Medical Sciences. The quantitative phase included 298 students who were assessed using the Questionnaire on Factors Affecting Classroom Focus, and the data were analyzed through descriptive statistics and multivariate models. In the qualitative phase, semi-structured interviews were conducted with 15 students using purposive sampling, and the data were coded and analyzed thematically. Results: The mean overall focus score was higher in female students (76.04 ± 11.06) than in male students (72.60 ± 11.87) (P = 0.010). Students in the medicine program and those with grade point averages of 14–16 reported the highest levels of focus. Individual factors had the greatest impact on focus, followed by environmental and instructor-related factors. Qualitative analysis revealed that motivation, interest in the subject, prior preparation, active instructor engagement, and classroom conditions (lighting, noise, ventilation, and seating arrangement) play important roles in maintaining attention. Conclusion: The findings indicate that to enhance student focus and effective learning, both the physical and digital classroom environments should be optimized, educational programs should address students’ individual and emotional characteristics, and active teaching methods along with effective instructor–student interaction should be implemented.   تمرکز دانشجویان, یادگیری مؤثر, عوامل فردی, محیط کلاس, آموزش پزشکی Student concentration, Effective learning, Individual factors, Classroom environment, Medical education 1481 1491 http://jmed.ssu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1508-3&slc_lang=fa&sid=1 reza رضا خسروی r3za.khosravi@gmail.com No Lorestan University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی لرستان Soodabeh Zare سودابه زارع soodabeh.zare@yahoo.com No Lorestan University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی لرستان Amin Hasanvand امین حسنوند dr.hasanvand@yahoo.com Yes Lorestan University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی لرستان